Travma İle İlişkili Anıların Oluşumuna Yardımcı Olan Gen, TSSB’yi Önlemeye de Yardımcı Olabilir

Nörofarmakoloji’de yayınlanan ve NYU Langone Tıp Merkezi öncülüğünde gerçekleşen yeni bir araştırmaya göre travmatik olayların hafızamızda yer etmesine yardımcı olan spesifik bir gene yapılacak müdahaleler travma sonrası stres bozukluğunu (TSSB) önlemede de yardımcı olabilir.

Bulgular, özellikle fkbp5 isimli genin hayvanlar ve insanların savaş, saldırı ve doğal afetler gibi travmatik olayların oluşturduğu korkulu anılardan uzaklaşması olarak açıklanabilen “korku sönümlenmesi (fear extinction)” fenomeni ile ilgisini ortaya koydu. Çoğu insan hastalık belirtisi göstermeden bu durumu atlatır fakat yaklaşık on kişiden birinde travma sonrası stres bozukluğu (TSSB) ortaya çıkar.

Harvard ve Emory Üniversitelerinin de dahil olduğu bir işbirliğiyle yapılan bu çalışmada fare ve insanlardaki korku sönümlenmesi modelleri incelendi. Araştırmacılar inflamatuar hastalıklarda yaygın olarak kullanılan bir streoid olan “deksametazon”un beyinde fkbp5 sentezini etkilediğini ve TSSB’nin temel kaynağı olan korkulu anıların oluşumuna engel olduğunu buldular.

NYU Langone Psikiyatri Bölümü’nde ve buranın Steven-Alexandra Cohen Gaziler Merkezi’nde doçent olan araştırmanın yürütücüsü Dr. Isaac Galatzer-Levy, “Fkbp5 geni ile deksametazon arasındaki etkileşim korku sönümlenmesi oluşturmamızı sağlayabilir.” diyor. “Eğer deksametazon insanlarda işe yararsa bunu cephelerdeki askerlerin, acil servisteki hastaların ya da herhangi bir yerde sağlık hizmeti almakta olan kişilerin travmatik olaylardan sonra korkulu anılar oluşturmalarına saatler içinde engel olmak için kullanabiliriz.”

Hayatı tehdit eden durumlarda beyin içgüdüsel bir hayatta kalma mekanizması olan “savaş ya da kaç”ı başlatır ve bu sürede salgılanan kortizol bu ilk yanıtı hafifletmek amacıyla beyne doğru ilerler. Fkbp5 geni versiyonları bu olayda kortizolun hafızaya olan etkisini düzenler.

Galatzer-Levy fareler ve insanlar üzerinde yapılan geniş çaplı çalışmaların verilerini analiz etti. Bu çalışmalar deneklerin ışık veya sese maruz kalırken rahatsız edici (aversif) bir uyaran aldıkları “korku koşullanması (fear conditioning)” ve “korku sönümlenmesi” ve uyaran olmaksızın ışık veya ses aracılığıyla şartlanmanın tersine döndürüldüğü “korku sönümlenmesi öğrenmesi (fear extinction learning)”ni içeriyordu.

Galatzer-Levy, insanlardaki fkbp5’in farklı versiyonlarının travmatik olayı tekrar yaşamak yada ondan kurtulmak, olayı hatırlatan şeylerden kaçınmak ve özellikle aşırı-uyarılmışlık hali veya uyku ve konsantrasyon bozukluğu gibi sönümlenme öğrenmesindeki belirli farklılıkları öngörebildiğini buldu.

Galatzer-Levy fkbp5 geni müdahalelerinin sönümlenme öğrenmesini engelleyip engellemediğine karar vermek için korku koşullaması olan deneklerin deksametazon ya da placebo aldığı ve bir sonraki gün korku sönümlenmesi uygulanan bir fare deneyinden alınmış verileri inceledi. Deksametazon beyne ulaşması için yeterli dozda olduğunda farenin neredeyse korkuyu tamamen sönümlediğini buldu. Galatzer-Levy, “Fkbp5’in ifadesindeki değişim geçici olmasına rağmen yüksek doz deksametazonun sönümlenme öğrenmesi üzerindeki etkisi kalıcıydı.” diyor.

Galatzer-Levy araştırmayı bir adım öteye taşıyarak travmatik bir kaza veya yaralanma sonrası acil servislerde uygulanan tek dozluk oral deksametazonun TSSB olasılığını azaltıp azaltmadığını test etmek amacıyla pilot bir çalışma başlattı.

Galatzer-Levy “Deksametazon çok cazip bir tedavi yöntemi zira çok az yan etkisi var ve ucuz. Korku öğrenmesi ve hafızasını değiştiren etkilerini bildiğimiz için potansiyel bir koruyucu tedavi olabilir.” diyor.

 

Çeviren: Dr. Merve Albayrak

Düzenleyen: Fatma Nur Dolu

 

Kaynak:

Haber: psypost

Makalenin Orjinali: doi:10.1016/j.neuropharm.2016.12.023

Kapak Görsel: Mehmet Pınarcı

Taksim Escort Şişli Escort Nişantaşı Escort Ortaköy Escort Mecidiyeköy Escort Kağıthane Escort Güneşli Escort istanbul Escort

Lütfen bekleyiniz

E-bültenimize Abone Olun!

Bizden daha sık haber alabilmek için abone olmak ister miydiniz?